Avrupa Birliği Parlamentosu ile AB Konseyi, hava yolu yolcu haklarını düzenleyen kurallarda 2004'ten bu yana ilk kez kapsamlı bir değişiklik üzerinde anlaştı. Tam 13 yıl süren müzakerelerin ardından varılan uzlaşma, özellikle düşük maliyetli hava yollarının yıllardır uyguladığı "el bagajı ek ücreti" dönemini bitirmeyi hedefliyor.
Milyonlarca gurbetçinin her yıl Sıla Yolu'nda uçakla yaptığı seyahatleri doğrudan ilgilendiren bu düzenlemede dikkat edilmesi gereken birkaç önemli ayrıntı var.
El bagajı bilete dahil oluyor
Yeni kurallara göre yolcular, kabine ücretsiz olarak koltuk altına sığan kişisel bir eşya (çanta, küçük sırt çantası gibi) ile birlikte standart ölçülerde bir el bagajı taşıma hakkına sahip olacak. Yani bugüne kadar ayrıca ücret ödenen kabin valizi, artık biletin temel fiyatına dahil edilecek.
Bagajla seyahat etmek istemeyen yolcular için havayolları daha ucuz bir "bagajsız" bilet seçeneği sunmaya devam edebilecek. Ancak buradaki kritik değişiklik şu: Bagajsız değil, bagajlı fiyat esas kabul edilecek.
En önemli değişiklik: İlk gösterilen fiyat artık "bagajlı fiyat"
Şimdiye kadar bilet ararken karşımıza çıkan ilk fiyat çoğu zaman bagajsız, en düşük tarifeydi; kabin valizi sonradan eklenen bir ücret olarak ortaya çıkıyordu. Yeni düzenleme bu sıralamayı tersine çeviriyor.
Bundan sonra havayolları, acenteler ve Skyscanner gibi karşılaştırma siteleri, rezervasyonun en başında el bagajı dahil fiyatı göstermek zorunda olacak. Bagajsız ucuz tarife ise ancak yolcu bilinçli olarak tercih ederse devreye girecek.
Bunun bir yan etkisi olabilir: İlk bakışta uçak biletleri "zamlanmış" gibi görünebilir. Oysa zaten valizle seyahat eden bir gurbetçi için ödenecek toplam tutar büyük ölçüde aynı kalacak; sadece fiyat baştan dürüst ve eksiksiz gösterilecek. Düzenlemenin asıl amacı da farklı havayollarının fiyatlarını aynı zeminde, adil biçimde karşılaştırılabilir hale getirmek.
Gecikmelerde tazminat hakkı korundu
Yeni kurallar, uçuş gecikmelerinde tazminat hakkını da büyük ölçüde koruyor. Üç saat veya daha fazla geciken uçuşlarda yolcular, uçuş mesafesine bağlı olarak 250 ila 600 euro arasında tazminat talep edebilecek. Bu hak, uçuşun olağanüstü bir durumdan (örneğin ağır hava koşulları) kaynaklanmaması şartıyla geçerli olacak.
Müzakereler sırasında tazminat için gereken gecikme süresinin artırılması gündeme gelmişti, ancak mevcut üç saatlik eşik korundu.
Peki THY, Pegasus, AJet, SunExpress, Corendon bunu uygulayacak mı?
İşte gurbetçilerin en çok merak ettiği soru bu. Cevap iki şeye bağlı: uçuşun yönüne ve havayolunun hangi ülkede kayıtlı olduğuna.
Önce havayollarını ikiye ayırmak gerekiyor:
Türkiye merkezli (AB dışı) sayılan firmalar: Türk Hava Yolları (THY), Pegasus, AJet, SunExpress ve Corendon Airlines. Buradaki sürpriz isim SunExpress olabilir: Türk Hava Yolları ile Lufthansa'nın ortak şirketi olsa da merkezi Antalya'da ve Türk uçuş ruhsatıyla (AOC) uçuyor; dolayısıyla bu düzenleme açısından Türkiye merkezli kabul ediliyor. Aynı şekilde Corendon'un Antalya merkezli ana şirketi Corendon Airlines da Türkiye merkezlidir.
AB merkezli sayılan firmalar: Corendon'un kardeş şirketleri olan Corendon Dutch Airlines (Hollanda merkezli, Schiphol) ve Corendon Airlines Europe (Malta merkezli) ise AB taşıyıcısı kabul ediliyor. Aynı "Corendon" markasını gördüğünüzde bile, bindiğiniz uçağı hangi şirketin işlettiği önem taşıyor.
Şimdi yöne göre bakalım:
Avrupa'dan Türkiye'ye giderken (örneğin Amsterdam–İstanbul, Düsseldorf–Antalya):
Bu uçuşlar, havayolu hangi ülkeye ait olursa olsun yeni kuralların kapsamında. Çünkü düzenleme, bir AB havalimanından kalkan bütün uçuşlara uygulanıyor. Yani THY, Pegasus, AJet, SunExpress ve tüm Corendon şirketleri, Avrupa'dan kalkışlı seferlerinde el bagajını bilete dahil etmek ve fiyatı baştan bagajlı göstermek zorunda kalacak.
Türkiye'den Avrupa'ya dönerken (örneğin Antalya–Amsterdam):
İşte ayrım burada beliriyor. Bu yöndeki uçuşlarda kural yalnızca AB merkezli havayollarına düşüyor:
- THY, Pegasus, AJet, SunExpress ve Corendon Airlines (Türk) ile dönerseniz: bu firmalar AB merkezli sayılmadığı için Türkiye çıkışlı dönüşte yeni kurala tabi değil; kendi mevcut bagaj politikalarını uygulayabilirler.
- Corendon Dutch Airlines veya Corendon Airlines Europe ile dönerseniz: bu şirketler AB merkezli olduğu için kural Türkiye'den kalkışta da geçerli olacak.
Yani aynı yolcu, gidiş uçuşunda neredeyse her durumda yeni haktan yararlanırken, dönüş uçuşunda hangi şirketle uçtuğuna göre farklı bir tabloyla karşılaşabilir. Bilet alırken bu ayrımı bilmek cebinizi doğrudan ilgilendiriyor.
Ne zaman yürürlüğe girecek?
Anlaşma henüz tamamen tamamlanmış değil. Yürürlüğe girmesi için hem Avrupa Parlamentosu hem de Konsey'in resmi onayı gerekiyor. Onay sürecinin ardından yeni kuralların 2027'de yürürlüğe girmesi bekleniyor. Yani bu yazki Sıla Yolu sezonunda mevcut bagaj kuralları hâlâ geçerli olacak.
Gurbetçiye pratik öneriler
- Bu yaz için bir şey değişmiyor. Yeni kurallar 2027'de devreye girecek; bu sezon biletinizi mevcut kurallara göre planlayın.
- "Zam" gibi görünen fiyata aldanmayın. İleride ilk gösterilen fiyatın yüksek görünmesi, çoğu zaman valiz ücretinin artık fiyata dahil olmasından kaynaklanacak.
- Gidiş ve dönüşü ayrı değerlendirin. Özellikle Türk havayoluyla (THY, Pegasus, AJet, SunExpress, Corendon Airlines) dönüş yaparken bagaj hakkınızı bilet alırken mutlaka kontrol edin. Corendon'un AB merkezli kardeş şirketleriyle (Corendon Dutch, Corendon Europe) dönüşte ise yeni hak geçerli olacak.
- Bilet alırken bagaj boyutuna dikkat. Ücretsiz taşınacak el bagajının ölçü ve ağırlık sınırları, kuralların kesinleşmesiyle netleşecek. Uçuştan önce havayolunun güncel koşullarını kontrol etmek her zaman en sağlıklısı.
