Aracınızı Türkiye'de Tamire ya da Tadilata Verecekseniz Dikkat: Önce Gümrüğe Bildirin!
Yabancı plakalı aracıyla Türkiye'ye gelen gurbetçilerin bilmesi gereken, ama çoğunun haberdar olmadığı önemli bir kural var: Araca Türkiye'de yapılacak tamir, bakım, tadilat ya da modifikasyon işlemleri, işleme başlanmadan önce yetkili gümrük idaresine bildirilmeli ve izin alınmalı. Bu adım atlanırsa, elinizde fatura olsa bile çıkışta ağır cezalarla karşılaşmak mümkün.
Neden böyle bir kural var?
Yabancı plakalı araçlar Türkiye'ye geçici ithalat kapsamında, gümrük vergisi ödenmeden giriyor. Devlet, bu araçların ülkeye giriş kaydındaki hâliyle çıkışta da aynı olmasını istiyor. Amaç, yedek parça ve aksesuar kaçakçılığının önüne geçmek. Bu yüzden araca sonradan yapılan değişikliklerin kayıt altına alınması gerekiyor.
Nitekim aracın girişte kayıtlı parçalarının gümrük izni olmadan değiştirilmesi, mevzuata göre açık bir ihlal sayılıyor.
Kural ne diyor?
Ticaret Bakanlığı'nın yabancı plakalı taşıtlara ilişkin yolcu rehberine göre; tadilat ve modifiye dâhil olmak üzere tamir ve bakım işlemine tabi tutulacak yabancı plakalı taşıtların bu işlemleri dahilde işleme rejimi kapsamında yapılıyor.
Bunun için, işlemi yapan ya da yaptıran kişinin; aracın geldiği yetkili gümrük idaresinden veya işlemin yapılacağı yere en yakın yetkili gümrük idaresinden önceden izin alması gerekiyor. Bu izin ve teminat işlemleri, 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve Gümrük Yönetmeliği'nin ilgili hükümleri çerçevesinde yürütülüyor; belirli şartlarda gümrük idaresine sözlü beyanla da yapılabiliyor.
Kaza sonucu tamire ihtiyaç duyulan araçlarda ise işlem, araç sahibinin ya da yetki verdiği kişinin talebiyle, gümrüğün uygun gördüğü yerde ve gümrüğün gözetimi altında yapılıyor.
Bir de "geçiş ücreti" var: 2.000 euro sınırı
İzin/bildirim konusundan ayrı olarak, resmi bir düzenleme, tamir-bakım-tadilat gören yabancı plakalı araçlar için bir de geçiş ücreti öngörüyor. "Geçici ve Yabancı Plakalı Taşıtlardan Alınacak Geçiş Ücretlerine İlişkin Tebliğ"in 8. maddesine göre:
- Aracın tamir, bakım, onarım, tadilat ya da işçilik bedeli 2.000 euro (veya TL karşılığı) ve üzerindeyse ve bu durum belgelenirse, araçtan geçiş ücreti alınmıyor.
- Bu bedel 2.000 euronun altındaysa, araçtan 600 euro (veya TL karşılığı) geçiş ücreti tahsil ediliyor.
Yani ilginç bir şekilde, küçük çaplı işlemlerde ücret çıkarken, belgelenen büyük çaplı işlemlerde ücret alınmıyor. Ancak burada iki şeyi karıştırmamak gerekiyor: Bu geçiş ücreti ayrı bir kalem; işleme başlamadan önce gümrükten izin/bildirim alma zorunluluğu ise ayrı. Birini yapmak diğerinin yerine geçmiyor — yani ücreti ödemek, izinsiz yapılan bir tadilatın cezasını ortadan kaldırmıyor.
Fatura tek başına yeterli değil
Vatandaşların en sık düştüğü yanılgı şu: "Yaptırdığım işlemin faturası var, o hâlde sorun olmaz." Oysa mesele faturayla değil, önceden bildirim ve izinle ilgili. İzin alınmadan yapılan bir değişiklik, çıkışta sınır kapısında tespit edildiğinde, elinizde fatura olsa bile cezayı önlemeye yetmeyebiliyor.
Haberlere yansıyan bir örnekte, tatili sırasında aracına bazı değişiklikler yaptıran bir gurbetçi, Türkiye'den çıkışta aracın giriş kaydındaki hâlinden farklı olduğunun tespit edilmesi üzerine, faturasını göstermesine rağmen 4458 sayılı Kanun kapsamında yüksek tutarlı bir para cezasıyla karşılaştığı aktarıldı. Bu tür olaylar, "küçük bir değişiklik, kimse fark etmez" düşüncesinin ne kadar pahalıya patlayabileceğini gösteriyor.
Kısa hatırlatma: "Sanayideki usta bile kullanamaz"
Bu konu, yabancı plakalı araçlarla ilgili bir başka önemli kuralla da birleşiyor: Aracınızı tamire ya da bakıma bıraktığınızda, oradaki usta dahi aracınızı kullanamaz. Test sürüşü ya da kontrol amacıyla bile olsa, yetkili kişiler (izin hak sahibi ile yurt dışında yerleşik eşi, üst soyu ve alt soyu) dışında birinin aracı yola çıkarması yetkisiz kullanım sayılıyor ve ayrıca cezaya yol açabiliyor.
Özetle
Türkiye'de yabancı plakalı aracınıza bir işlem yaptıracaksanız:
- İşleme başlamadan önce en yakın yetkili gümrük idaresine bildirin ve gerekli izni alın.
- Kaza tamiri gibi durumlarda işlemin gümrüğün gözetiminde yapılması gerektiğini unutmayın.
- Faturaları saklayın; ancak faturanın tek başına yeterli olmadığını, asıl olanın önceden izin/bildirim olduğunu aklınızda tutun.
- Aracı tamire bıraktığınızda ustaya kullandırmayın.
Küçük bir bildirim adımı, koca bir tatilin sonunda binlerce liralık cezayla karşılaşmanızı önleyebilir.
Kaynak: T.C. Ticaret Bakanlığı / Gümrükler Genel Müdürlüğü "Yabancı Plakalı Kara Taşıtları Yolcu Rehberi" (Tamir, Bakım ve Modifiye İşlemleri); "Geçici ve Yabancı Plakalı Taşıtlardan Alınacak Geçiş Ücretlerine İlişkin Tebliğ (No: 68)" 8. madde; 4458 sayılı Gümrük Kanunu ve Gümrük Yönetmeliği'nin ilgili hükümleri. Uygulama ayrıntıları ve güncel tutarlar için işlem öncesinde en yakın gümrük idaresinden bilgi alınması önerilir.
